DTP

Licencje na fonty — co wolno, a za co grozi wezwanie do zapłaty: 7 mitów i jedna checklista

Tekst
Spis treści

Font jest oprogramowaniem objętym licencją, a licencja określa, gdzie wolno go użyć: na komputerze (desktop), na stronie www (web), w aplikacji (app), w logo i produktach na sprzedaż (często osobna zgoda). Fonty z Google Fonts (licencja SIL OFL) są bezpłatne do każdego użytku komercyjnego, w tym w logo; fonty systemowe i „z paczki” zwykle nie; fonty kupione mają licencje z limitami. Nieświadome naruszenie kończy się wezwaniem do zapłaty od właściciela — zwykle wtedy, gdy logo jest już wszędzie.

Teza: większość firm nie wie, na jakiej licencji ma logo — i dowiaduje się od prawnika

Grafik projektuje logo w foncie, który „miał”. Klient dostaje pliki. Po trzech latach logo jest na stronie, samochodach, szyldzie, opakowaniach. Przychodzi pismo: font wymaga licencji na użycie w znaku towarowym, opłata plus odszkodowanie. Nie ma znaczenia, że klient nie wiedział — odpowiada ten, kto używa.

Ten scenariusz powtarza się, bo licencje na fonty są nieintuicyjne: ten sam plik może być legalny na plakacie i nielegalny w logo.

7 mitów

MitFakt
„Font był w systemie, więc mogę go używać wszędzie”Fonty dostarczane z systemem operacyjnym lub pakietem biurowym są licencjonowane do użytku w tym oprogramowaniu — nie do osadzania na stronie ani zwykle do logo. Warunki są w umowie licencyjnej systemu
„Font był darmowy do pobrania, więc jest darmowy”„Darmowy do użytku osobistego” to najczęstsza pułapka. Użytek komercyjny wymaga osobnej licencji; w opisie fonta zwykle jest to napisane
„Kupiłem font, więc jest mój”Kupiłeś licencję na określony zakres: liczbę stanowisk, użycie desktop/web/app, czasem limit odsłon strony. Logo i produkty na sprzedaż często wymagają rozszerzenia
„Google Fonts nie można używać w logo”Można. Licencja SIL Open Font License pozwala na dowolny użytek komercyjny, w tym logo i modyfikacje. Nie wolno jedynie sprzedawać samego fonta
„Zamieniłem tekst na krzywe, więc licencja nie obowiązuje”Krzywe zwalniają z osadzania pliku fonta, ale nie z licencji na użycie kroju w danym celu, jeśli licencja go wyklucza (np. znak towarowy)
„Font na stronie to to samo co font na komputerze”Osadzanie na stronie (webfont) to osobna licencja, często z limitem odsłon miesięcznie. Licencja desktop nie obejmuje www
„Grafik odpowiada za licencje”Odpowiada ten, kto używa. Grafik może odpowiadać wobec Ciebie z umowy — jeśli w umowie jest zapis o licencjach. Zwykle nie ma

Rodzaje licencji — co obejmują

LicencjaCo wolnoCzego nie
DesktopInstalacja na X komputerach, projektowanie, druk, PDF-yOsadzanie na www, w aplikacjach; często logo i produkty na sprzedaż
WebOsadzanie na stronie (@font-face), zwykle z limitem odsłon lub domenUżycie desktop
AppOsadzanie w aplikacjiInne
Logo / trademarkUżycie w znaku towarowym— (często osobna, droższa)
Ecommerce / productNadruk na produktach sprzedawanych—
SIL OFL (Google Fonts i inne otwarte)Wszystko, także logo i modyfikacje, bezpłatnieSprzedaż samego fonta
Adobe Fonts (w subskrypcji)Desktop i web dla subskrybenta; logo — dozwolone wg warunków AdobeUżycie po wygaśnięciu subskrypcji (webfonty przestają działać)

Font w logo — trzy bezpieczne drogi

  1. Font na licencji otwartej (Google Fonts, inne na OFL) — bez ograniczeń, bezpłatnie, na zawsze.
  2. Font kupiony z licencją obejmującą logo — sprawdź wprost w umowie hasło „logo”, „trademark”, „branding”.
  3. Liternictwo własne — grafik rysuje litery od zera; masz pełne prawa (upewnij się, że umowa je przenosi). Tak powstają znaki, których nie da się „odtworzyć fontem” — kontekst w tekście o identyfikacji wizualnej.

Przy odbiorze logo poproś o nazwę fonta i licencję na piśmie — to jeden z punktów listy, którą opisujemy w tekście o plikach logo od grafika.

Fonty na stronie www — trzy sprawy naraz

Font na stronie to jednocześnie kwestia licencji (web), wydajności (rozmiar, liczba wariantów) i RODO (fonty ładowane z zewnętrznych serwerów przesyłają dane użytkownika). Rozwiązanie, które załatwia wszystkie trzy: font na licencji otwartej, hostowany lokalnie, w 2–3 wariantach — poświęcamy temu osobny tekst w tej serii.

Jak sprawdzić, na czym stoisz — checklista

  • [ ] Lista fontów w logo, na stronie, w materiałach drukowanych (grafik lub audyt plików)
  • [ ] Dla każdego: źródło (Google Fonts? kupiony? systemowy? „z internetu”?)
  • [ ] Dla kupionych: licencja — zakres (desktop/web/app/logo), liczba stanowisk, limit odsłon
  • [ ] Dla systemowych: umowa licencyjna systemu — zwykle wyklucza www i logo
  • [ ] Dla „z internetu”: opis na stronie autora — „personal use only” = nie do firmy
  • [ ] Logo: czy font ma zgodę na trademark — jeśli nie, rozważ zmianę lub dokup
  • [ ] Umowy z grafikami: zapis o odpowiedzialności za licencje i przekazaniu informacji o fontach

Wezwanie do zapłaty — prawdziwe czy fałszywe

Prawdziwe wskazuje: konkretny font, konkretne miejsce użycia (np. adres strony, zdjęcie szyldu), właściciela praw, podstawę licencyjną i kwotę wynikającą z cennika. Fałszywe straszy ogólnikami — rozpoznasz je po schematach z tekstu o fałszywych wezwaniach i oszustwach. Przy prawdziwym: nie ignoruj, sprawdź stan faktyczny, negocjuj — właściciele zwykle wolą sprzedać licencję niż procesować się.

Z naszej praktyki

W projektach identyfikacji używamy fontów na licencjach otwartych lub kupujemy licencję z zakresem na logo — i przekazujemy klientowi nazwę fonta, licencję i plik z liternictwem zamienionym na krzywe.

Audyt fontów i licencji robimy przy projektach DTP i identyfikacji — zanim logo trafi na czterdzieści samochodów. Nie jesteśmy kancelarią; przy wezwaniach warto skonsultować odpowiedź z prawnikiem.

FAQ — licencje na fonty

Czy mogę użyć fonta z Google Fonts w logo firmy?

Tak. Fonty z Google Fonts są na licencji SIL Open Font License, która pozwala na każdy użytek komercyjny, w tym w logo, oraz na modyfikacje. Jedyne ograniczenie to zakaz sprzedaży samego pliku fonta.

Czy font z Windowsa lub Worda można użyć na stronie internetowej?

Zwykle nie. Fonty dostarczane z systemem lub pakietem biurowym są licencjonowane do użytku w tym oprogramowaniu; osadzanie ich na stronie wymaga osobnej licencji web od producenta fonta.

Co zrobić, gdy logo jest na foncie bez odpowiedniej licencji?

Trzy opcje: dokupić licencję obejmującą znak towarowy, zamienić font na otwarty o podobnym charakterze (z korektą logo) lub zlecić przerysowanie liter jako własne liternictwo. Wybór zależy od kosztu licencji i tego, jak bardzo logo jest już rozpowszechnione.

Autor: Adrian Kamiński — Websky Studio, Poznań. Identyfikacja wizualna i DTP — każdy projekt przekazujemy z nazwą fontów, licencją i liternictwem w krzywych.

Twoja opinia

Czy ten artykuł był pomocny?

Jedno kliknięcie — pomaga mi wybierać kolejne tematy.

Udostępnij artykuł

Newsletter Websky

Nowe wpisy prosto na maila.

Raz w miesiącu — konkrety o WordPressie, WooCommerce, SEO i AI. Zero spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.

  • Case studies z polskich wdrożeń
  • Checklisty i szablony do pobrania
  • Zmiany w Google i WordPressie w pigułce

Dane trafiają wyłącznie do Websky Studio. Wypisujesz się jednym kliknięciem w każdej wiadomości.

DTP & wydawnictwa

Skład, który przejdzie w drukarni.

Katalogi, broszury, składy książek i identyfikacja — z prepressem dopiętym na ostatni guzik. 10+ lat w treściach wydawniczych.

Wyceń projekt DTP