Spis treści
Font jest oprogramowaniem objętym licencją, a licencja określa, gdzie wolno go użyć: na komputerze (desktop), na stronie www (web), w aplikacji (app), w logo i produktach na sprzedaż (często osobna zgoda). Fonty z Google Fonts (licencja SIL OFL) są bezpłatne do każdego użytku komercyjnego, w tym w logo; fonty systemowe i „z paczki” zwykle nie; fonty kupione mają licencje z limitami. Nieświadome naruszenie kończy się wezwaniem do zapłaty od właściciela — zwykle wtedy, gdy logo jest już wszędzie.
Teza: większość firm nie wie, na jakiej licencji ma logo — i dowiaduje się od prawnika
Grafik projektuje logo w foncie, który „miał”. Klient dostaje pliki. Po trzech latach logo jest na stronie, samochodach, szyldzie, opakowaniach. Przychodzi pismo: font wymaga licencji na użycie w znaku towarowym, opłata plus odszkodowanie. Nie ma znaczenia, że klient nie wiedział — odpowiada ten, kto używa.
Ten scenariusz powtarza się, bo licencje na fonty są nieintuicyjne: ten sam plik może być legalny na plakacie i nielegalny w logo.
7 mitów
| Mit | Fakt |
|---|---|
| „Font był w systemie, więc mogę go używać wszędzie” | Fonty dostarczane z systemem operacyjnym lub pakietem biurowym są licencjonowane do użytku w tym oprogramowaniu — nie do osadzania na stronie ani zwykle do logo. Warunki są w umowie licencyjnej systemu |
| „Font był darmowy do pobrania, więc jest darmowy” | „Darmowy do użytku osobistego” to najczęstsza pułapka. Użytek komercyjny wymaga osobnej licencji; w opisie fonta zwykle jest to napisane |
| „Kupiłem font, więc jest mój” | Kupiłeś licencję na określony zakres: liczbę stanowisk, użycie desktop/web/app, czasem limit odsłon strony. Logo i produkty na sprzedaż często wymagają rozszerzenia |
| „Google Fonts nie można używać w logo” | Można. Licencja SIL Open Font License pozwala na dowolny użytek komercyjny, w tym logo i modyfikacje. Nie wolno jedynie sprzedawać samego fonta |
| „Zamieniłem tekst na krzywe, więc licencja nie obowiązuje” | Krzywe zwalniają z osadzania pliku fonta, ale nie z licencji na użycie kroju w danym celu, jeśli licencja go wyklucza (np. znak towarowy) |
| „Font na stronie to to samo co font na komputerze” | Osadzanie na stronie (webfont) to osobna licencja, często z limitem odsłon miesięcznie. Licencja desktop nie obejmuje www |
| „Grafik odpowiada za licencje” | Odpowiada ten, kto używa. Grafik może odpowiadać wobec Ciebie z umowy — jeśli w umowie jest zapis o licencjach. Zwykle nie ma |
Rodzaje licencji — co obejmują
| Licencja | Co wolno | Czego nie |
|---|---|---|
| Desktop | Instalacja na X komputerach, projektowanie, druk, PDF-y | Osadzanie na www, w aplikacjach; często logo i produkty na sprzedaż |
| Web | Osadzanie na stronie (@font-face), zwykle z limitem odsłon lub domen | Użycie desktop |
| App | Osadzanie w aplikacji | Inne |
| Logo / trademark | Użycie w znaku towarowym | — (często osobna, droższa) |
| Ecommerce / product | Nadruk na produktach sprzedawanych | — |
| SIL OFL (Google Fonts i inne otwarte) | Wszystko, także logo i modyfikacje, bezpłatnie | Sprzedaż samego fonta |
| Adobe Fonts (w subskrypcji) | Desktop i web dla subskrybenta; logo — dozwolone wg warunków Adobe | Użycie po wygaśnięciu subskrypcji (webfonty przestają działać) |
Font w logo — trzy bezpieczne drogi
- Font na licencji otwartej (Google Fonts, inne na OFL) — bez ograniczeń, bezpłatnie, na zawsze.
- Font kupiony z licencją obejmującą logo — sprawdź wprost w umowie hasło „logo”, „trademark”, „branding”.
- Liternictwo własne — grafik rysuje litery od zera; masz pełne prawa (upewnij się, że umowa je przenosi). Tak powstają znaki, których nie da się „odtworzyć fontem” — kontekst w tekście o identyfikacji wizualnej.
Przy odbiorze logo poproś o nazwę fonta i licencję na piśmie — to jeden z punktów listy, którą opisujemy w tekście o plikach logo od grafika.
Fonty na stronie www — trzy sprawy naraz
Font na stronie to jednocześnie kwestia licencji (web), wydajności (rozmiar, liczba wariantów) i RODO (fonty ładowane z zewnętrznych serwerów przesyłają dane użytkownika). Rozwiązanie, które załatwia wszystkie trzy: font na licencji otwartej, hostowany lokalnie, w 2–3 wariantach — poświęcamy temu osobny tekst w tej serii.
Jak sprawdzić, na czym stoisz — checklista
- [ ] Lista fontów w logo, na stronie, w materiałach drukowanych (grafik lub audyt plików)
- [ ] Dla każdego: źródło (Google Fonts? kupiony? systemowy? „z internetu”?)
- [ ] Dla kupionych: licencja — zakres (desktop/web/app/logo), liczba stanowisk, limit odsłon
- [ ] Dla systemowych: umowa licencyjna systemu — zwykle wyklucza www i logo
- [ ] Dla „z internetu”: opis na stronie autora — „personal use only” = nie do firmy
- [ ] Logo: czy font ma zgodę na trademark — jeśli nie, rozważ zmianę lub dokup
- [ ] Umowy z grafikami: zapis o odpowiedzialności za licencje i przekazaniu informacji o fontach
Wezwanie do zapłaty — prawdziwe czy fałszywe
Prawdziwe wskazuje: konkretny font, konkretne miejsce użycia (np. adres strony, zdjęcie szyldu), właściciela praw, podstawę licencyjną i kwotę wynikającą z cennika. Fałszywe straszy ogólnikami — rozpoznasz je po schematach z tekstu o fałszywych wezwaniach i oszustwach. Przy prawdziwym: nie ignoruj, sprawdź stan faktyczny, negocjuj — właściciele zwykle wolą sprzedać licencję niż procesować się.
Z naszej praktyki
W projektach identyfikacji używamy fontów na licencjach otwartych lub kupujemy licencję z zakresem na logo — i przekazujemy klientowi nazwę fonta, licencję i plik z liternictwem zamienionym na krzywe.
Audyt fontów i licencji robimy przy projektach DTP i identyfikacji — zanim logo trafi na czterdzieści samochodów. Nie jesteśmy kancelarią; przy wezwaniach warto skonsultować odpowiedź z prawnikiem.
FAQ — licencje na fonty
Tak. Fonty z Google Fonts są na licencji SIL Open Font License, która pozwala na każdy użytek komercyjny, w tym w logo, oraz na modyfikacje. Jedyne ograniczenie to zakaz sprzedaży samego pliku fonta.
Zwykle nie. Fonty dostarczane z systemem lub pakietem biurowym są licencjonowane do użytku w tym oprogramowaniu; osadzanie ich na stronie wymaga osobnej licencji web od producenta fonta.
Trzy opcje: dokupić licencję obejmującą znak towarowy, zamienić font na otwarty o podobnym charakterze (z korektą logo) lub zlecić przerysowanie liter jako własne liternictwo. Wybór zależy od kosztu licencji i tego, jak bardzo logo jest już rozpowszechnione.
Autor: Adrian Kamiński — Websky Studio, Poznań. Identyfikacja wizualna i DTP — każdy projekt przekazujemy z nazwą fontów, licencją i liternictwem w krzywych.
Twoja opinia
Czy ten artykuł był pomocny?
Jedno kliknięcie — pomaga mi wybierać kolejne tematy.

