Bezpieczeństwo & administracja stron

Deepfake i fałszywe reklamy — jak rozpoznać oszustwo, zabezpieczyć firmę i odzyskać własny wizerunek

Tekst
Spis treści

Deepfake to nagranie wideo lub audio wygenerowane przez AI, w którym prawdziwa osoba mówi rzeczy, których nigdy nie powiedziała. W Polsce służy dziś głównie do fałszywych reklam inwestycyjnych: według CSIRT KNF w 2025 roku 96% z 41 751 domen zgłoszonych do zablokowania dotyczyło właśnie fałszywych inwestycji, promowanych wizerunkami znanych osób i marek. Rozpoznanie deepfake’u po artefaktach (mimika, synchronizacja ust, dźwięk) przestaje wystarczać — skuteczniejsza jest zasada: żadna decyzja finansowa na podstawie samego nagrania, telefonu ani reklamy. Dla firmy problem ma dwie strony: pracownik, który przeleje pieniądze po „rozmowie z szefem”, i marka, której twarz ktoś wykorzysta bez zgody.

Teza: przestępcy nie potrzebują idealnego deepfake’u — potrzebują trzech sekund Twojej wiary

W sierpniu 2026 sieć obiegła fałszywa reklama z „udziałem” prezydenta zachęcającego do inwestycji z gwarantowanym zyskiem dla tych, którzy „zarejestrują się w ciągu kilku godzin”. Rafał Brzoska publicznie zarzucił Meta bierność i wezwał do kar wyższych niż przychody platformy z takich reklam; Rada Przedsiębiorczości wydała apel o zwalczanie oszukańczych reklam wykorzystujących wizerunki przedsiębiorców i firm. Według raportu Digital Poland 45% Polaków zetknęło się z deepfake’iem, a z badania ESET i DAGMA wynika, że 23% pracujących przy komputerze zostało już oszukanych przez sfałszowane materiały — i tylko 43% wie, co znaczy słowo „deepfake”.

Wszystkie te nagrania mają jedną wspólną cechę: nie muszą być dobre. Muszą wyglądać wiarygodnie przez czas potrzebny na kliknięcie. Reszta to socjotechnika, którą opisaliśmy w tekście o phishingu w 2026: presja czasu i obietnica.

Trzy odmiany, które dotykają firm

OdmianaJak działaKto traci
Fałszywa reklama inwestycyjnaWideo ze znaną osobą lub „artykuł” w stylu dużego portalu → formularz → telefon od „doradcy” → wpłata na „platformę”Klient indywidualny — często oszczędności życia; marka użyta jako wabik — reputację
„Telefon od szefa” / fałszywa wideokonferencjaGłos lub obraz przełożonego sklonowany z nagrań publicznych → polecenie pilnego przelewu lub przekazania danychFirma — bezpośrednio pieniądze; głośny przypadek Arup (2024): 20 mln funtów po wideorozmowie z „zarządem”
Wizerunek właściciela lub firmy w oszustwieZdjęcie, logo, nazwa lub sklonowany głos przedsiębiorcy w reklamie, na fałszywej stronie, w komunikatorzeFirma — zaufanie klientów, wpisy „oszuści” pod nazwą marki, obsługa poszkodowanych, którzy dzwonią do prawdziwej firmy

Czwarta, coraz częstsza: deepfake w rekrutacji i weryfikacji tożsamości (KYC) — poza zakresem tego tekstu, ale warta uwagi w firmach zatrudniających zdalnie.

Jak rozpoznać — sygnały techniczne, które jeszcze działają

Jakość rośnie z miesiąca na miesiąc, więc traktuj to jako listę pomocniczą, nie test ostateczny:

  • Usta i dźwięk — opóźnienie synchronizacji, „gumowe” ruchy warg, brak oddechów w mowie.
  • Krawędzie twarzy — rozmycie przy włosach, okularach, brodzie; migotanie przy ruchu głowy.
  • Oczy — nienaturalne mruganie, brak odbić światła zgodnych z otoczeniem.
  • Głos — płaska intonacja, brak zawahań, identyczne tempo przez całe nagranie.
  • Kontekst — znana osoba „zachęca do inwestycji” na koncie, które nie jest jej oficjalnym profilem; portal informacyjny „publikuje wywiad” pod adresem różniącym się od prawdziwego.

Najskuteczniejszy test nie dotyczy obrazu: czy ta osoba naprawdę mówiłaby to w tym miejscu? Prezydent nie sprzedaje platform inwestycyjnych w reklamie na Facebooku. Prezes Orlenu nie obiecuje 30% miesięcznie. Twój szef nie prosi o przelew przez WhatsApp o 17:50 w piątek.

Zabezpieczenie firmy — procedury, nie detektory

Detektory deepfake’ów istnieją i przegrywają wyścig z generatorami. Procedury nie przegrywają, bo nie zależą od jakości fałszerstwa:

  1. Zasada zera dla nagrań i telefonów. Żaden przelew, zmiana numeru konta, przekazanie danych logowania ani decyzja kadrowa nie następuje na podstawie samego telefonu, wiadomości głosowej ani wideorozmowy — zawsze potwierdzenie innym kanałem, najlepiej fizycznie lub przez numer znany od dawna.
  2. Hasło rodzinne / firmowe — uzgodnione słowo, którego prawdziwy rozmówca użyje na prośbę. Brzmi jak zabawa; działa.
  3. Limit i czas. Przelewy powyżej ustalonej kwoty wymagają dwóch osób i nie są realizowane „w ciągu godziny”, niezależnie od tego, kto prosi.
  4. Świadomość, kto z firmy ma publiczne nagrania. Właściciel z 50 filmami na YouTube ma głos, który da się sklonować w kwadrans — to nie powód, żeby przestać nagrywać, tylko żeby wprowadzić punkt 1.
  5. Szkolenie z przykładami. Połowa pracowników polskich firm nie miała żadnego szkolenia z bezpieczeństwa od pięciu lat (ESET/DAGMA 2026). Pokazanie zespołowi trzech prawdziwych deepfake’ów robi więcej niż regulamin.

Ktoś użył Twojego wizerunku lub marki — co robić

Kolejność ma znaczenie, bo każda godzina to kolejne ofiary, które będą dzwonić do Ciebie:

  1. Zabezpiecz dowody — zrzuty, adresy URL, nagranie ekranu z datą, identyfikatory reklam (Biblioteka reklam Meta pozwala je znaleźć).
  2. Zgłoś na platformie — formularz zgłoszenia naruszenia praw (wizerunek, znak towarowy) i zgłoszenie reklamy jako oszustwa. Od 2024 platformy podlegają aktowi o usługach cyfrowych (DSA), który wymaga rozpatrzenia zgłoszenia i daje możliwość odwołania; dla firm z UE dostępny jest też status „zaufanego sygnalisty” przez organizacje branżowe.
  3. Zgłoś domenę do CERT Polska (incydent.cert.pl) — trafi na Listę Ostrzeżeń i zostanie zablokowana u polskich operatorów. Przy fałszywych inwestycjach — także do CSIRT KNF.
  4. Ostrzeż klientów — komunikat na stronie i w mediach społecznościowych: „nie prowadzimy inwestycji, nie dzwonimy z ofertami, oficjalne kanały to…”. Firma, która milczy, wygląda jak współwinna.
  5. Zawiadomienie do prokuratury — wykorzystanie wizerunku w oszustwie to przestępstwo; przy skali — CBZC.
  6. Roszczenia cywilne wobec platformy — polskie orzecznictwo coraz częściej uznaje, że platforma aktywnie targetująca płatną reklamę nie jest neutralnym pośrednikiem. To droga dla firm z realną szkodą, z prawnikiem.

Twoja własna komunikacja — jak nie wyglądać jak deepfake

Paradoks 2026: klient, który widział sto fałszywych reklam, nie wierzy też prawdziwym. Trzy rzeczy, które odróżniają prawdziwą firmę:

  • Jedno źródło prawdy — strona firmowa, na której są wszystkie oficjalne kanały i wyraźna informacja, czego firma nie robi (np. „nie dzwonimy z ofertami inwestycyjnymi”).
  • Oznaczanie własnych treści AI — od 2 sierpnia 2026 wymagane przez AI Act; zasady w tekście o AI Act na stronie firmowej. Firma, która uczciwie oznacza wygenerowaną grafikę, buduje wiarygodność wobec treści, których nie oznacza nikt.
  • Spójna, weryfikowalna tożsamość — te same dane firmy wszędzie, autor z twarzą i historią, opinie z odpowiedziami; to elementy dowodów E-E-A-T, które przy okazji utrudniają podszywanie.

Z naszej praktyki

Zasadę „żadnego przelewu na podstawie samej wiadomości” mamy spisaną od 2023 roku — dotyczy każdej zmiany numeru konta u podwykonawcy i każdej „pilnej” prośby, niezależnie od kanału. Nie wymagała ani złotówki inwestycji w technologię. W stronach, które budujemy, dokładamy do tego jedno miejsce z oficjalnymi kanałami firmy i informacją, czego firma nie robi — bo to najprostszy sposób, żeby klient, który dostał fałszywą reklamę, mógł sam sprawdzić prawdę. Cyberbezpieczeństwo w tym sensie to nie usługa, tylko element projektu każdej strony.

Źródła danych

  • CSIRT KNF, raport roczny za 2025 (marzec 2026): 41 751 domen, 96% fałszywe inwestycje
  • Fundacja Digital Poland, Dezinformacja oczami Polaków 2026; ESET i DAGMA, Cyberportret polskiego biznesu 2026 (czerwiec 2026)
  • Rada Przedsiębiorczości, apel w sprawie oszukańczych reklam i deepfake’ów (sierpień 2026); CEBRF KNF, materiały o deepfake (cebrf.knf.gov.pl)

FAQ — deepfake

Jak rozpoznać deepfake w reklamie inwestycyjnej?

Po kontekście, nie po obrazie: znana osoba „gwarantuje zysk”, wzywa do rejestracji w ciągu godzin, a reklama prowadzi na stronę udającą duży portal informacyjny pod innym adresem. Technicznie zwróć uwagę na synchronizację ust, krawędzie twarzy i płaską intonację — ale załóż, że fałszerstwo może być dobre, i zweryfikuj ofertę na oficjalnej stronie instytucji.

Co zrobić, gdy ktoś wykorzystał moje zdjęcie lub głos w oszustwie?

Zabezpiecz dowody, zgłoś naruszenie na platformie (DSA daje prawo do rozpatrzenia i odwołania), zgłoś domenę do CERT Polska, opublikuj ostrzeżenie dla klientów i złóż zawiadomienie do prokuratury lub CBZC. Przy realnej szkodzie rozważ roszczenia wobec platformy z prawnikiem.

Czy pracownik może rozpoznać sklonowany głos szefa?

Zwykle nie — i procedura nie powinna tego od niego wymagać. Zabezpieczeniem jest zasada potwierdzania każdej pilnej dyspozycji finansowej innym kanałem (oddzwonienie na znany numer, kontakt osobisty) oraz uzgodnione hasło. Wtedy jakość deepfake’u nie ma znaczenia.

Autor: Adrian Kamiński — Websky Studio, Poznań. Projektujemy strony z jednym miejscem prawdy o firmie — oficjalne kanały i lista tego, czego firma nie robi — bo to najtańsza obrona przed cudzym deepfake’iem.

Twoja opinia

Czy ten artykuł był pomocny?

Jedno kliknięcie — pomaga mi wybierać kolejne tematy.

Udostępnij artykuł

Newsletter Websky

Nowe wpisy prosto na maila.

Raz w miesiącu — konkrety o WordPressie, WooCommerce, SEO i AI. Zero spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.

  • Case studies z polskich wdrożeń
  • Checklisty i szablony do pobrania
  • Zmiany w Google i WordPressie w pigułce

Dane trafiają wyłącznie do Websky Studio. Wypisujesz się jednym kliknięciem w każdej wiadomości.

Administracja WWW

Backup, monitoring i spokojna głowa.

Stała opieka nad WordPressem: aktualizacje, kopie zapasowe, monitoring dostępności i reakcja, gdy coś pójdzie nie tak.

Zobacz opiekę nad stroną