Pierwszy własny projekt do druku? Wysłałeś plik, drukarnia odpisała: „Brak spadów. Proszę poprawić.”. Otwierasz Google, czytasz kilka artykułów, wciąż nie wiesz, co dokładnie zrobić. Pokażę Ci wszystkie pojęcia drukarskie, których naprawdę potrzebujesz, na jednym konkretnym przykładzie wizytówki + ulotki — z dokładnymi wartościami w mm.
W skrócie
- Spad (bleed) = nadmiar grafiki 3 mm poza krawędź netto, by uniknąć białych pasków po cięciu.
- Bezpieczny margines = 3-5 mm od krawędzi cięcia dla tekstu i logo.
- Znaczniki cięcia (crop marks) = strzałki, gdzie drukarnia ma ciąć papier.
- Pasery = znaczniki kalibracji kolorów (drukarz je ustawia, Ty nie musisz).
- Format netto = wymiar gotowego produktu. Format brutto = z spadami.
Po co istnieją spady
Problem cięcia w drukarni
Maszyna tnąca papier ma dokładność ±0,5-1 mm. To znaczy, że gotowa wizytówka 90 × 50 mm może być w rzeczywistości:
- 89,5 × 49,5 mm (mniej)
- 90,5 × 50,5 mm (więcej)
- Lekko przekrzywiona
Bez spadów
Jeśli kolor tła kończy się dokładnie na krawędzi netto (90 × 50 mm), a maszyna tnie 0,5 mm dalej = pojawiają się białe paski papieru.
+-----------------+
|░░░░░░░░░░░░░░░░░| <- nasz projekt 90 x 50 mm
|░░░░░░░░░░░░░░░░░|
+-----------------+
↓ cięcie 0,5 mm dalej
+-----------------+
|░░░░░░░░░░░░░░░░░|
|░░░░░░░░░░░░░░░░░|
|░░░░░░░░░░░░░░░░░|
| B I A Ł Y | <- biały pasek papieru
+-----------------+
Z spadami
Rozszerzasz tło o 3 mm w każdą stronę (96 × 56 mm). Gdy maszyna nie trafi idealnie, wciąż jest tło w widocznym obszarze.
Anatomia projektu — 3 obszary
+============================+ <- LINIA SPADU (96 × 56 mm)
║ ║ tło sięga aż tutaj
║ +----------------------+ ║
║ | | ║ <- LINIA CIĘCIA (90 × 50 mm)
║ | +----------------+ | ║ wymiar gotowej wizytówki
║ | | | | ║
║ | | bezpieczny | | ║ <- BEZPIECZNY OBSZAR (84 × 44 mm)
║ | | obszar tekstu | | ║ tekst, logo TYLKO tutaj
║ | | | | ║
║ | +----------------+ | ║
║ | | ║
║ +----------------------+ ║
║ ║
+============================+
═════ = linia spadu (gdzie kończy się tło)
----- = linia cięcia (gdzie drukarnia tnie)
spacja = bezpieczny margines (gdzie tekst/logo)
3 obszary w pigułce
| Obszar | Rozmiar (przykład wizytówki) | Co tu może być |
|---|---|---|
| Spad | 96 × 56 mm | Tylko tło lub elementy graficzne |
| Linia cięcia | 90 × 50 mm | Wymiar gotowy |
| Bezpieczny margines | 84 × 44 mm | Tekst, logo, ważne elementy |
Wartości spadów dla różnych formatów
Małe formaty (wizytówki, ulotki)
- Spad: 3 mm
- Bezpieczny margines: 3 mm
Średnie (plakaty A3-A2, ulotki A4)
- Spad: 3 mm (czasem 5 mm)
- Bezpieczny margines: 5 mm
Duże (plakaty A1, banery)
- Spad: 5 mm (banery do 10 mm)
- Bezpieczny margines: 10-20 mm
Wielkoformatowe (billboardy, banery wielkogabarytowe)
- Spad: 50-100 mm (uwaga: bardzo duże!)
- Bezpieczny margines: 100-150 mm
W wielkoformacie system mocowania zjada krawędzie. Im większy wydruk, tym większy spad.
Książki, broszury
- Spad: 3 mm
- Bezpieczny margines: 5 mm
- Margines wewnętrzny (po stronie grzbietu): 12-20 mm dla zachowania czytelności po zszyciu/sklejeniu
Konfiguracja w popularnych programach
Adobe InDesign
File → New → Document
- Page Size: 90 × 50 mm (netto)
- Bleed: Top/Bottom/Inside/Outside: 3 mm
- Margins: 3 mm
InDesign automatycznie pokaże 3 obszary kolorowymi liniami:
– Czerwona linia = spad
– Czarna = cięcie
– Fioletowa = bezpieczny margines
Adobe Illustrator
File → New
- Width: 90 mm, Height: 50 mm (netto)
- Bleed: 3 mm
Illustrator pokazuje czerwoną ramkę = linia spadu.
Affinity Publisher / Designer
File → New
- Document size: 90 × 50 mm
- Include bleed: ✓ 3 mm
- Margins: 3 mm
Canva (Pro)
Canva nie ma „tradycyjnych” ustawień spadu, ale przy eksporcie do PDF Print można zaznaczyć „Add bleed marks” — Canva automatycznie dodaje 3 mm.
Wada Canvy: ograniczona kontrola, czasem spady są nieprecyzyjne. Dla profesjonalnego druku polecamy InDesign / Affinity Publisher.
Znaczniki drukarskie
Crop marks (znaczniki cięcia)
Małe strzałki w narożnikach wskazujące drukarni linię cięcia.
┌─ ─┐
│ │
│ │
└─ ─┘
Konfiguracja w InDesign przy eksporcie:
– File → Export → PDF
– Marks and Bleeds → ☑ Crop Marks
– Offset: 3 mm (offset = odległość od linii cięcia, by znaczniki nie nakładały się na obraz)
Bleed marks (znaczniki spadu)
Drugie znaczniki — pokazują, gdzie kończy się spad. Większe drukarnie używają zarówno crop, jak i bleed marks.
Pasery (registration marks)
Krzyżyki (zazwyczaj 4 — po 1 w każdym rogu strony) służące drukarzowi do kalibracji nakładania kolorów CMYK.
Ty NIE musisz ich dodawać — drukarnia generuje je automatycznie. Jeśli przy eksporcie zobaczysz „Registration Marks” — zostaw nie zaznaczone.
Color bars (paski kolorów)
Paski z kolorami (CMYK + Pantone) służące drukarzowi do kontroli gęstości farby.
Ty NIE dodajesz — drukarnia generuje. Przy eksporcie NIE zaznaczaj „Color Bars”.
Page Information
Linijka tekstu pokazująca nazwę pliku, datę, wersję, profil ICC.
Opcjonalnie — niektóre drukarnie chcą, niektóre nie. Sprawdź wymagania konkretnej drukarni.
Najczęstsze formaty + spady — ściąga
| Produkt | Wymiar netto | Z spadem (+3 mm) | Bezpieczny obszar |
|---|---|---|---|
| Wizytówka | 90 × 50 mm | 96 × 56 mm | 84 × 44 mm |
| Ulotka A6 | 105 × 148 mm | 111 × 154 mm | 99 × 142 mm |
| Ulotka A5 | 148 × 210 mm | 154 × 216 mm | 142 × 204 mm |
| Ulotka A4 | 210 × 297 mm | 216 × 303 mm | 204 × 291 mm |
| Plakat A3 | 297 × 420 mm | 303 × 426 mm | 291 × 414 mm |
| Plakat A2 | 420 × 594 mm | 426 × 600 mm | 414 × 588 mm |
| Plakat A1 | 594 × 841 mm | 600 × 847 mm | 588 × 835 mm |
| Banner roll-up 85×200 | 850 × 2000 mm | 870 × 2050 mm | 800 × 1950 mm |
| Książka A5 | 148 × 210 mm | 154 × 216 mm | wewnętrzny: +15 mm |
Pułapki, które zatrzymują projekt
❌ Pułapka 1: Tło „prawie sięga” krawędzi
Tło na 88 × 48 mm w wizytówce 90 × 50 mm = 2 mm białej ramki po obcięciu. Wygląda jak źle obcięte.
Rozwiązanie: tło rozszerz na cały obszar spadu (96 × 56 mm).
❌ Pułapka 2: Tekst na linii cięcia
Telefon „+48 123 456 789” zaczyna się 0,5 mm od krawędzi netto. Po przesunięciu cięcia o 1 mm — gubisz pierwszą cyfrę.
Rozwiązanie: tekst minimum 3-5 mm od krawędzi (bezpieczny margines).
❌ Pułapka 3: Logo dotyka brzegu
Klient „tak chce” — logo na brzegu wizytówki. Ryzyko: po cięciu logo jest „obcięte”.
Rozwiązanie: klient akceptuje ryzyko i zostawia w projekcie ostrzeżenie + zachowuje minimum 1 mm odstępu.
❌ Pułapka 4: Brak spadu w PDF eksportowanym z Canvy / Worda
Word nie obsługuje spadów. Każdy plik z Worda do druku = problem.
Rozwiązanie: projekt do druku rób w InDesign / Illustrator / Affinity (lub Canva Pro). Word = NIE.
❌ Pułapka 5: Spad bez znaczników cięcia
Plik ma 96 × 56 mm (z spadem), ale brak znaczników cięcia. Drukarnia nie wie, gdzie ma ciąć — może pociąć źle.
Rozwiązanie: zawsze włączaj Crop Marks przy eksporcie PDF.
Specjalne sytuacje
Druk dwustronny (front/back)
Wizytówka 2-stronna = 2 strony PDF. Każda z spadem 3 mm.
Uwaga: drukarnia musi wiedzieć, czy strony są odbiciem lustrzanym (przy obracaniu na „krótszym boku” — flip horizontal) czy nie.
Książki, broszury
Margines wewnętrzny (po stronie grzbietu) musi być większy niż zewnętrzny — bo zszycie/sklejenie „ukrywa” tekst blisko grzbietu.
Standard:
– Margines zewnętrzny: 12-15 mm
– Margines wewnętrzny: 18-25 mm
– Margines górny: 12-15 mm
– Margines dolny: 15-20 mm
Naklejki, etykiety
Spady w zależności od typu wycinania:
– Wycinanie po obrysie: spad 1-2 mm
– Cięcie na arkuszach: spad 3 mm
Pytaj drukarni — każda ma swoje wymagania.
Składanki (broszury z falcowaniem)
Każdy fold = osobna strefa bezpieczna. Tekst nie może być na linii zgięcia.
Typowy ulotka A4 składana na 3:
– 99 × 210 mm (każda strona po fold)
– Bezpieczny obszar: 5 mm od linii zgięcia
Co dalej
W tym tygodniu:
- Otwórz program graficzny i stwórz template dla wizytówki ze spadem 3 mm i marginesami 3 mm
- Zapisz jako template — używaj jako bazy dla każdego nowego projektu
- Sprawdź, czy w eksporcie PDF masz domyślnie włączone Crop Marks
- Przed wysłaniem każdego pliku — otwórz w Adobe Acrobat i sprawdź, czy widzisz znaczniki cięcia
Robimy projekty graficzne z poprawnymi spadami od ręki — wizytówki, ulotki, foldery, plakaty. Skontaktuj się po wycenę.
